O‘ZBEK SHE’RIYATIDA MILLIY URF-ODAT VA MAROSIMLARNING LINGVOMADANIY TALQINI

Авторы

  • Surayyo Saatova Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) O‘zbekiston Milliy universiteti. Toshkent, O‘zbekiston Author
  • Oltinoy Tolipova O‘zbekiston Milliy universiteti magistranti. Toshkent, O‘zbekiston Author

DOI:

https://doi.org/10.65164/32j6n392

Ключевые слова:

lingvokulturologiya, konsept, lingvomadaniy birlik, lingvopoetika, etnografizm, okkazional metafora, pretsedent birlik, milliy mentalitet.

Аннотация

Maqolada zamonaviy o‘zbek she’riyatida milliy urf-odatlar, marosimlar va
etnomadaniy qadriyatlarni ifodalovchi lingvomadaniy birliklarning konseptual mazmuni hamda
lingvopoetik vazifalari S. Sayyid va M. Karimova ijodi misolida tadqiq etiladi. Lingvokulturologik,
semantik-konseptual, lingvopoetik va kontekstual-matniy tahlil metodlari asosida she’riy
matnlardagi milliy-madaniy birliklar to‘rt konseptual guruhga ajratildi: marosim va milliy raqs
leksikasi; maishiy-oilaviy turmush birliklari; hovli va tabiatga oid birliklar; konseptual
kengayishga uchragan marosimiy-ramziy birliklar. Tahlil natijasida mazkur birliklar milliy kolorit
yaratish vositasigina bo‘lib qolmay, xalqning tarixiy xotirasi, madaniy kodlari va milliy
mentalitetini konseptuallashtiruvchi lingvokulturologik tizimni shakllantirishi asoslandi.

Библиографические ссылки

1. Маслова В.А. Лингвокультурология: учебное пособие. — М.: Академия, 2001. —

208 с.

2. Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. — Тошкент: Фан, 2013. –

136 б.

3. Usmanova Sh. Lingvokulturologiya: darslik. — Toshkent: Universitet, 2019. – 245 b.

4. Йўлдошев М. Бадиий матн лингвопоэтикаси. — Тошкент: Фан, 2008. – 160 б.

5. Лапасов Ж. Бадиий матн ва лисоний таҳлил. — Тошкент: Ўқитувчи, 1995. – 80 б.

6. Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность. — М.: Наука, 1987. – 264 c.

7. Saatova S.I. O‘zbek tilida lisoniy shaxsni shakllantiruvchi ijtimoiy omillar. Filologik

tadqiqotlar: til, adabiyot, ta’lim. Termiz, 2024. – 3-son. – 37-41 b.

https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/view/50https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/vie

w/50

8. Саатова С. Формирование материнской лингвистической личности в

художественном тексте (по произведениям У. Хамдама) // Зарубежная лингвистика и

лингводидактика. – 2024. – Т. 2. – Спецвыпуск № 1. – С. 510–514.

9. Каримова М. Дунёнинг бир қавати. Шеърлар. – Фарғона: Фарғона нашриёти, 2008.

– 88 б.

10. Каримова М. Қўшнижоним, айланай. Шеърий тўплам. – Тошкент: Yurist-media

markazi, 2012. – 80 б.

11. Саййид С. Дил фасли. – Тошкент: Ўзбекистон НМИУ, 2007. – 240 б.

12. Sayyid S. Qaldirg‘ochlarga ber ayvonlaringni. Saylanma. – Toshkent: Sharq, 2005. –

296 b.

13. Sharifian F. Cultural Linguistics. Cultural conceptualisations and language. –

Amsterdam: John Benjamins, 2017. – 256 p. https://doi.org/10.1075/clscc.8

14. Palmer G.B. Toward a Theory of Cultural Linguistics. – Austin: University of Texas

Press, 1996. – 360 p.

15. Sharifian F. Cultural Conceptualisations and Language: Theoretical Framework and

Applications. – Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2011. – 238 p.

https://doi.org/10.1075/clscc.1

Опубликован

2026-09-16