SHARQ VA G‘ARB ADABIY JARAYONIDA HIKMATLARNING BADIIY-ESTETIK O‘RNI VA TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.65164/0c60nr58Kalit so‘zlar:
hikmat, Sa’diy, genesis, mutatsiya, maqol, so‘fiy, Jomiy, Xo‘qandiy, Abdulla Avloniy, nodon, kibr, nafs, Uillyam Blake, Do‘zax va Jannat nikohi.Abstrak
Ilmi hikmat mohiyatan islomiy, falsafiy, tasavvufiy haqiqatlar, aqoidlar aks etgan qomusiy ilmdir. Qadim xalq og‘zaki ijodi asosida maydonga kelgan tanbehlar, dono xulosalar XII
asrga kelib janr darajasiga ko`tarildi. Islom xalqlarining tabiatida hikmatlarga bo‘lgan yaqinlik,
halol hayot kechirish mezonlari sifatida ijobiy qabul qilish buyuk ijodkorlarimizning dono baytlarini
ham hikmat darajasiga ko`tardi. Adabiy jarayonda hikmatlarni mumtoz adabiyotimizning deyarli
barcha namoyondalari ijodidan topishimiz mumkin. Shuningdek, G‘arb adabiyoti aforizmlari
mazmuni Uillyam Blakening hikmatlari asosida tahlil qilingan. Maqolada ularning ayrimlarini
mazmun, badiiyat va yozuvchining estetik maqsadi nuqtayi nazaridan tahlilga tortamiz. Sharq
adabiyotidagi islomiy axloq va G`arb adabiyotidagi falsafiy-demokratik ruhning ustuvor ifodalanishi
hikmatlar orqali ochib berilgan. G‘arbcha paradoksallik va sharqona axloq tamoyillari qiyos uchun
asos vazifasini bajargan.
Havolalar
1. Avloniy Abdulla. Turkiy Guliston yoxud axloq. www.ziyouz.com kutubxonasi.
2. Abdurahmon Jomiy. Bahoriston. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2007.
3. Ahmad Yassaviy. Hikmatlar. – Toshkent: G‘ofur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at
nashriyoti, 1991.
4. Mirzo Xayrullo Xo`qandiy. Yigirma hikmat. Tuxfat-ul atfol. – Toshkent: Yozuvchi,
1992.
5. Muhammadiyeva M. Qushlar obrazi poetikasi. PhD diss. – Toshkent, 2026.
6. Nosiruddin Rabg‘uziy. Qissasi Rabg‘uziy. – Toshkent: Yozuvchi, 1990.
7. Rauf Parpi. Turkiston yodi. Elektron havola: https://kh-davron.uz/yangiliklar/muborakkin/
17-dekabr-boymirza-hayit-tugilgan-kun-rauf-parfi-ona-turkiston.html
8. Sheroziy Sa’diy. Guliston. – Toshkent: G`ofur G`ulom nomidagi badiiy adabiyot
nashriyoti, 1968. // www.ziyouz.com.
9. Shomaqsudov Sh, Shorahmedov Sh. Hikmatnoma. O‘zbek maqollarining izohli lug‘ati.
– Toshkent: o‘zbek sovet ensiklopediyasi bosh redaksiyasi, 1990.
10. Reacherd Nordquist. Definition and examples of aphorisms. ThoughtCo, 2019.
11. William Blake. The marriage of heven and hell. – Boston: John W. Luce and company,
1906.
Yuklab olishlar
Nashr qilingan
Son
Bo'lim
Litsenziya
Mualliflik huquqi (c) 2026 «METODIST» Ilmiy-Innovatsion, Metodik Jurnali
Ushbu asar Creative Commons Atribut-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Xalqaro Litsenziyasi ostida litsenziyalangan.
