O‘ZBEK SHE’RIYATIDA MILLIY URF-ODAT VA MAROSIMLARNING LINGVOMADANIY TALQINI

Mualliflar

  • Surayyo Saatova Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) O‘zbekiston Milliy universiteti. Toshkent, O‘zbekiston Author
  • Oltinoy Tolipova O‘zbekiston Milliy universiteti magistranti. Toshkent, O‘zbekiston Author

DOI:

https://doi.org/10.65164/32j6n392

Kalit so‘zlar:

lingvokulturologiya, konsept, lingvomadaniy birlik, lingvopoetika, etnografizm, okkazional metafora, pretsedent birlik, milliy mentalitet.

Abstrak

Maqolada zamonaviy o‘zbek she’riyatida milliy urf-odatlar, marosimlar va
etnomadaniy qadriyatlarni ifodalovchi lingvomadaniy birliklarning konseptual mazmuni hamda
lingvopoetik vazifalari S. Sayyid va M. Karimova ijodi misolida tadqiq etiladi. Lingvokulturologik,
semantik-konseptual, lingvopoetik va kontekstual-matniy tahlil metodlari asosida she’riy
matnlardagi milliy-madaniy birliklar to‘rt konseptual guruhga ajratildi: marosim va milliy raqs
leksikasi; maishiy-oilaviy turmush birliklari; hovli va tabiatga oid birliklar; konseptual
kengayishga uchragan marosimiy-ramziy birliklar. Tahlil natijasida mazkur birliklar milliy kolorit
yaratish vositasigina bo‘lib qolmay, xalqning tarixiy xotirasi, madaniy kodlari va milliy
mentalitetini konseptuallashtiruvchi lingvokulturologik tizimni shakllantirishi asoslandi.

Havolalar

1. Маслова В.А. Лингвокультурология: учебное пособие. — М.: Академия, 2001. —

208 с.

2. Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. — Тошкент: Фан, 2013. –

136 б.

3. Usmanova Sh. Lingvokulturologiya: darslik. — Toshkent: Universitet, 2019. – 245 b.

4. Йўлдошев М. Бадиий матн лингвопоэтикаси. — Тошкент: Фан, 2008. – 160 б.

5. Лапасов Ж. Бадиий матн ва лисоний таҳлил. — Тошкент: Ўқитувчи, 1995. – 80 б.

6. Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность. — М.: Наука, 1987. – 264 c.

7. Saatova S.I. O‘zbek tilida lisoniy shaxsni shakllantiruvchi ijtimoiy omillar. Filologik

tadqiqotlar: til, adabiyot, ta’lim. Termiz, 2024. – 3-son. – 37-41 b.

https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/view/50https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/vie

w/50

8. Саатова С. Формирование материнской лингвистической личности в

художественном тексте (по произведениям У. Хамдама) // Зарубежная лингвистика и

лингводидактика. – 2024. – Т. 2. – Спецвыпуск № 1. – С. 510–514.

9. Каримова М. Дунёнинг бир қавати. Шеърлар. – Фарғона: Фарғона нашриёти, 2008.

– 88 б.

10. Каримова М. Қўшнижоним, айланай. Шеърий тўплам. – Тошкент: Yurist-media

markazi, 2012. – 80 б.

11. Саййид С. Дил фасли. – Тошкент: Ўзбекистон НМИУ, 2007. – 240 б.

12. Sayyid S. Qaldirg‘ochlarga ber ayvonlaringni. Saylanma. – Toshkent: Sharq, 2005. –

296 b.

13. Sharifian F. Cultural Linguistics. Cultural conceptualisations and language. –

Amsterdam: John Benjamins, 2017. – 256 p. https://doi.org/10.1075/clscc.8

14. Palmer G.B. Toward a Theory of Cultural Linguistics. – Austin: University of Texas

Press, 1996. – 360 p.

15. Sharifian F. Cultural Conceptualisations and Language: Theoretical Framework and

Applications. – Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2011. – 238 p.

https://doi.org/10.1075/clscc.1

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-16