O‘ZBEK SHE’RIYATIDA MILLIY URF-ODAT VA MAROSIMLARNING LINGVOMADANIY TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.65164/32j6n392Keywords:
lingvokulturologiya, konsept, lingvomadaniy birlik, lingvopoetika, etnografizm, okkazional metafora, pretsedent birlik, milliy mentalitet.Abstract
Maqolada zamonaviy o‘zbek she’riyatida milliy urf-odatlar, marosimlar va
etnomadaniy qadriyatlarni ifodalovchi lingvomadaniy birliklarning konseptual mazmuni hamda
lingvopoetik vazifalari S. Sayyid va M. Karimova ijodi misolida tadqiq etiladi. Lingvokulturologik,
semantik-konseptual, lingvopoetik va kontekstual-matniy tahlil metodlari asosida she’riy
matnlardagi milliy-madaniy birliklar to‘rt konseptual guruhga ajratildi: marosim va milliy raqs
leksikasi; maishiy-oilaviy turmush birliklari; hovli va tabiatga oid birliklar; konseptual
kengayishga uchragan marosimiy-ramziy birliklar. Tahlil natijasida mazkur birliklar milliy kolorit
yaratish vositasigina bo‘lib qolmay, xalqning tarixiy xotirasi, madaniy kodlari va milliy
mentalitetini konseptuallashtiruvchi lingvokulturologik tizimni shakllantirishi asoslandi.
References
1. Маслова В.А. Лингвокультурология: учебное пособие. — М.: Академия, 2001. —
208 с.
2. Худойберганова Д. Матннинг антропоцентрик тадқиқи. — Тошкент: Фан, 2013. –
136 б.
3. Usmanova Sh. Lingvokulturologiya: darslik. — Toshkent: Universitet, 2019. – 245 b.
4. Йўлдошев М. Бадиий матн лингвопоэтикаси. — Тошкент: Фан, 2008. – 160 б.
5. Лапасов Ж. Бадиий матн ва лисоний таҳлил. — Тошкент: Ўқитувчи, 1995. – 80 б.
6. Караулов Ю.Н. Русский язык и языковая личность. — М.: Наука, 1987. – 264 c.
7. Saatova S.I. O‘zbek tilida lisoniy shaxsni shakllantiruvchi ijtimoiy omillar. Filologik
tadqiqotlar: til, adabiyot, ta’lim. Termiz, 2024. – 3-son. – 37-41 b.
https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/view/50https://journaltersu.uz/index.php/pr/article/vie
w/50
8. Саатова С. Формирование материнской лингвистической личности в
художественном тексте (по произведениям У. Хамдама) // Зарубежная лингвистика и
лингводидактика. – 2024. – Т. 2. – Спецвыпуск № 1. – С. 510–514.
9. Каримова М. Дунёнинг бир қавати. Шеърлар. – Фарғона: Фарғона нашриёти, 2008.
– 88 б.
10. Каримова М. Қўшнижоним, айланай. Шеърий тўплам. – Тошкент: Yurist-media
markazi, 2012. – 80 б.
11. Саййид С. Дил фасли. – Тошкент: Ўзбекистон НМИУ, 2007. – 240 б.
12. Sayyid S. Qaldirg‘ochlarga ber ayvonlaringni. Saylanma. – Toshkent: Sharq, 2005. –
296 b.
13. Sharifian F. Cultural Linguistics. Cultural conceptualisations and language. –
Amsterdam: John Benjamins, 2017. – 256 p. https://doi.org/10.1075/clscc.8
14. Palmer G.B. Toward a Theory of Cultural Linguistics. – Austin: University of Texas
Press, 1996. – 360 p.
15. Sharifian F. Cultural Conceptualisations and Language: Theoretical Framework and
Applications. – Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 2011. – 238 p.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 «METODIST» Scientific-Innovative, Methodological Journal

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.